In België moeten werkgevers de risico’s van manueel tillen beoordelen en passende maatregelen nemen. Er bestaat geen algemene wettelijke kilogramgrens die voor elke werknemer en elke tilsituatie bepaalt wat veilig is. Ook de tilfrequentie, werkhouding en inrichting van de werkpost tellen mee. Hieronder leest u welke verplichtingen gelden en hoe u de stap maakt van risicoanalyse naar een passende tiloplossing.
Wat is de maximale tilnorm die werkgevers in België moeten respecteren?
De Belgische Codex over het welzijn op het werk legt geen algemeen maximaal tilgewicht vast voor alle werksituaties. De vaak genoemde 25 kg is daarom geen algemene wettelijke toelating om lasten tot dat gewicht manueel te tillen.
De concrete taak moet worden beoordeeld. Een lichtere last kan door veel herhalingen, ver reiken of een ongunstige houding ook belastend zijn. Daarnaast kunnen sectorspecifieke afspraken of bijzondere beschermingsregels gelden. Betrek uw preventiedienst bij de beoordeling van uw werkpost.
Welke wetgeving regelt het manueel hanteren van lasten in België?
De regels voor manueel hanteren van lasten staan in Boek VIII, Titel 3 van de Codex over het welzijn op het werk. Daarnaast gelden de algemene verplichtingen rond ergonomie uit Boek VIII, Titel 1.
Werkgevers moeten passende organisatorische maatregelen en middelen inzetten om manueel hanteren te voorkomen. Blijft dit nodig, dan moeten zij de risico’s beoordelen, passende maatregelen nemen en medewerkers informeren en opleiden.
Minder inspanning, meer performantie
Efficiënter tillen met ergonomische hefoplossingen. Onze specialisten denken graag met u mee.
Welke risicofactoren verhogen het gevaar bij zwaar tillen?
Verschillende factoren verhogen het risico op letsel bij het tillen van lasten op de werkvloer. Het gewicht van de last is slechts één element: de combinatie van meerdere ongunstige factoren maakt een situatie gevaarlijk, ook bij relatief lichte gewichten.
De voornaamste risicofactoren bij arbeidsrisico’s tillen zijn:
- Gewicht en omvang van de last: zware, grote of moeilijk te grijpen objecten verhogen de belasting op de rug en schouders
- Frequentie van tillen: herhaaldelijk tillen gedurende een werkdag leidt tot cumulatieve belasting van het bewegingsapparaat
- Tilhoogte en bereik: tillen boven schouderhoogte of ver van het lichaam vergroot de krachten op de wervelkolom sterk
- Draaibewegingen: combinaties van tillen en roteren van de romp zijn bijzonder belastend
- Werkomgeving: beperkte ruimte, ongelijke vloeren, extreme temperaturen of slechte verlichting vergroten het risico
- Individuele kenmerken: leeftijd, conditie, zwangerschap en bestaande aandoeningen spelen een rol bij de kwetsbaarheid van een werknemer
Beoordeel deze factoren in samenhang. Alleen naar het gewicht kijken is onvoldoende om de risico’s van een tiltaak in te schatten.
De combinatie van risicofactoren verschilt sterk per sector en werksituatie. Enkele herkenbare voorbeelden uit de praktijk:
- Logistiek en magazijn: medewerkers tillen herhaaldelijk dozen van wisselend gewicht van transportbanden of rekken op schouderhoogte, wat frequentie en tilhoogte combineert als risicofactoren
- Productie: operators hanteren zware machineonderdelen in beperkte ruimtes, waarbij draaibewegingen en ongunstige houdingen kunnen voorkomen
- Bouw: bouwvakkers tillen zwaar materiaal op ongelijke ondergrond en in wisselende weersomstandigheden, wat de omgevingsfactoren sterk doet spelen
- Gezondheidszorg: zorgmedewerkers verplaatsen en positioneren patiënten, waarbij het onvoorspelbare gewicht en de beperkte bewegingsruimte bijzondere risico’s vormen
Wat moet een werkgever doen om tilrisico’s te beheersen?
Begin bij het werkproces: kan manueel hanteren worden voorkomen of beperkt? Beoordeel met de bevoegde preventieadviseurs welke maatregelen passen. Kijk daarbij naar:
- De last, de tilfrequentie, de werkhouding en de beschikbare ruimte.
- Technische hulpmiddelen en een passende werkhoogte.
- De organisatie van het werk en voldoende herstelmogelijkheden.
- Instructie en opleiding voor medewerkers.
- De resterende risico’s en het benodigde gezondheidstoezicht.
Volg op of de maatregelen werken en beoordeel bij wijzigingen of aanpassing nodig is. Een andere verpakking, werkpost of werkwijze kan ook de fysieke belasting veranderen.
Gelden de tilregels ook voor interimkrachten en externe medewerkers?
Tijdelijke inzet of uitbesteding neemt de aandacht voor tilrisico’s niet weg. Gevraagd welk misverstand hij bij bedrijven ziet, noemt Bram Decock van Logitrans Handling:
“Dat bedrijven denken dat wetgeving niet van toepassing is als men met interimkrachten of met externe bedrijven werkt.”
Bram Decock, Logitrans Handling
Bij uitzendarbeid staat het bedrijf waar de uitzendkracht werkt tijdens de opdracht in voor de toepassing van de welzijnsregels op de werkplek. Ook tijdelijke medewerkers moeten over de passende maatregelen, hulpmiddelen en instructies voor hun taak beschikken.
Bij werkzaamheden door een externe aannemer hebben de opdrachtgever en aannemer ieder eigen verplichtingen. Zij moeten relevante risico’s en preventiemaatregelen uitwisselen en de werkzaamheden coördineren. Maak vooraf duidelijk hoe het tilwerk wordt uitgevoerd en welke hulpmiddelen beschikbaar zijn.
Welke hulpmiddelen verminderen de belasting bij manueel hanteren?
Een passende tilhulp sluit aan op de last én op de handeling. Moet u een zak legen, dozen stapelen of een rol op een machine plaatsen? Bekijk de oplossingen per toepassing:
- Zakken tillen en legen: hulpmiddelen voor het opnemen, verplaatsen en positioneren van zakken.
- Dozen tillen en stapelen: oplossingen voor terugkerend tilwerk in productie en logistiek.
- Rollen verplaatsen en positioneren: hulpmiddelen voor het tillen, kantelen en bij een machine plaatsen van rollen.
Bespreek de handeling, het gewicht, de grip, de tilhoogte en de beschikbare ruimte. Een productkeuze vervangt de risicoanalyse en de bijbehorende preventiemaatregelen niet.
Kan een ergonomische tilhulp ook tijd besparen?
Ergonomischer werken kan samengaan met een efficiënter proces. Bram Decock noemt bijvoorbeeld een passende tilhulp waarmee twee dozen tegelijk kunnen worden opgenomen. Ook kan een geschikt systeem zwaardere rollen hanteerbaar maken, zodat in een passend productieproces minder rollenwissels nodig zijn.
Of dat voordeel bij u haalbaar is, hangt af van de lasten, de machine en de inrichting van de werkpost. Beoordeel daarom de volledige handeling: opnemen, verplaatsen, positioneren en opnieuw starten.
Wat zijn de gevolgen als een werkgever de tilregels niet naleeft?
Niet-naleving van de welzijnsregels kan leiden tot optreden door de bevoegde inspectiedienst en sancties volgens het Sociaal Strafwetboek. De gevolgen hangen af van de vastgestelde inbreuk en de omstandigheden.
Onveilige tiltaken kunnen daarnaast gevolgen hebben voor medewerkers en de continuïteit van het werk. Risicoanalyse en passende preventiemaatregelen helpen om deze risico’s gericht aan te pakken.
Hoe Logitrans Handling helpt bij ergonomisch tillen op de werkvloer
Logitrans Handling helpt u een tiloplossing te kiezen voor de lasten en handelingen in uw bedrijf. Vertel ons wat u wilt tillen, hoe vaak dit gebeurt en waar de last moet worden geplaatst. Dan bekijken we welke toepassing aansluit bij uw werkpost.
Minder inspanning, meer performantie
Efficiënter tillen met ergonomische hefoplossingen. Onze specialisten denken graag met u mee.